ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

(ΠΕΡΙΛΗΨΗ)

Δρ ΔΑΝΙΗΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ, ΙΑΤΡΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ-ΦΥΜΑΤΙΟΛΟΓΟΣ

«Στη Σωτηρία μ’ έχουνε

στις μαρμαρένιες σκάλες

έσταζαν τα ματάκια μου

σαν τις χοντρές ψιχάλες»

Λαϊκό.

Η υγεία ήταν και είναι το μεγαλύτερο κοινωνικό αγαθό, τα δε ανθρώπινα δικαιώματα βρίσκουν την καλλίτερη έκφρασή τους στο χώρο της υγείας.

Το βασικότερο ανθρώπινο δικαίωμα, ήταν και είναι το δικαίωμα στην υγεία  και η υποχρέωση κάθε ευνομούμενης και οργανωμένης κοινωνίας είναι η προστασία της υγείας των πολιτών της και κατ’ επέκταση η προστασία της Δημόσιας υγείας.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας:

-H Υγεία είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα.

-Η Υγεία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την πλήρη απόλαυση όλων των άλλων ανθρώπινων δικαιωμάτων.

-Η Υγεία και τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι πλήρως και απόλυτα συνδεδεμένα.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα αναγνωρίζονται και προστατεύονται από το Ελληνικό Κράτος, σύμφωνα με το Σύνταγμα της Ελλάδος, βάσει οδηγιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και του συμβουλίου της Ευρώπης. Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του φυματικού ασθενούς, ο σεβασμός της προσωπικής του ζωής (ιδιωτικότητας), του ιατρικού απορρήτου (εμπιστευτικότητας), της ενημέρωσης και της συναίνεσης του ασθενούς και της παροχής ποιοτικής και ενδεδειγμένης ιατρικής φροντίδας είναι πλέον γεγονός.

Η φυματίωση, ασθένεια με ιδιόμορφους επιδημιολογικούς χαρακτήρες, συνοδεύει τον άνθρωπο από το προϊστορικό παρελθόν του και η ιστορία της συνοδεύεται αναπόφευκτα με την ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Η ανθρωπότητα έχει πληρώσει βαρύτατο φόρο αίματος στη φυματίωση κατά τη διάρκεια των αιώνων. Θεωρείται ως η παλαιότερη ανθρώπινη μεταδοτική ασθένεια, με υφέσεις και εξάρσεις στην εξάπλωσή της και εξακολουθεί να παραμένει μια διαρκής δημόσια απειλή, ιδίως μετά την πρόσφατη σύνδεση της  με το AIDS.

Κατά την πορεία των αιώνων η φυματίωση αντιμετωπίσθηκε, εκ μέρους της πολιτείας, χωρίς οργανωμένο πλάνο, αφ’ ενός μεν, γιατί η αιτιολογία της ήταν ασαφής μέχρι την μικροβιακή ανακάλυψη της αιτιολογίας της, αφ’ ετέρου δε, γιατί η δεισιδαιμονία, η έλλειψη γνώσεων και η θεϊκή προέλευση (τιμωρία των πάντων) έθετε εμπόδια στην εξέλιξη της επιστήμης.

Παρ’ ότι λοιπόν, δεν ήταν γνωστός ο τρόπος μετάδοσης της και επικρατούσαν οι θεωρίες της κληρονομικότητας και του μιάσματος, εν τούτοις η πολιτεία προσπάθησε να ελέγξει τη διάδοση της με απομόνωση- καραντίνα των φυματικών ασθενών με θέσπιση νομοθεσίας ( όπως στην Ισπανία) και πολύ αργότερα, βάσει νομοθεσίας, δημιούργησε τα σανατόρια (σε περιοχές με σχετικό υψόμετρο και ξηρό κλίμα). Οι ενέργειες αυτές, παρ’ ότι εστρέφοντο, εναντίον της αρχής της αυτονομίας των φυματικών ασθενών, εν τούτοις ήταν αναγκαίες για το καλό του κοινωνικού συνόλου, δεδομένου ότι η φυματίωση είναι μεταδοτική νόσος και μεγαλύτερη σημασία είχε και έχει η προστασία της Δημόσιας Υγείας και του Δημοσίου συμφέροντος.

Κατά τη θεραπεία της φυματίωσης υπερίσχυε η πατερναλιστική άσκηση της ιατρικής και λόγω άγνοιας και γιατί τα ανθρώπινα δικαιώματα των ασθενών, ως απαίτηση πλέον της κοινωνίας  θεσμοθετούνται πολύ αργότερα.

Σήμερα πλέον, σύμφωνα με την αρχή της πληροφόρησης, ο φυματικός ασθενής έχει δικαίωμα στην υγεία του, στην σωστή και ολοκληρωμένη ενημέρωση του, εκφράζει την άποψη του και αποφασίζει μαζί με τον θεράποντα ιατρό του, με γνώμονα πάντα το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου.

Η αρχή της εμπιστευτικότητας, επίσης τηρήθηκε κατά τη διάρκεια της θεραπείας της φυματίωσης, ανά τους αιώνες και μάλιστα πολλοί ιατροί επισκέπτονταν τους ασθενείς τους κατά τη διάρκεια της νύκτας, ούτως ώστε να μη δημιουργηθούν δυσμενή σχόλια και στιγματισμός των ασθενών τους.

Η αρχή της δικαιοσύνης, της ισότιμης δηλαδή αντιμετώπισης των φυματικών ασθενών και της ισότιμης κατανομής των πόρων, βρίσκει εφαρμογή τώρα πλέον στην παροχή των υπηρεσιών υγείας, γεγονός το οποίο δεν συνέβαινε σε παλαιότερες εποχές, όταν οι πτωχοί δεν είχαν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, σε φαρμακευτική αγωγή και αφήνονταν στην τύχη τους να καταλήξουν πονεμένοι, στιγματισμένοι και εγκαταλειμμένοι από συγγενείς και φίλους.

Σήμερα πλέον οι στόχοι όλων των συστημάτων υγείας στην ΕΕ είναι:

– πρόσβαση όλων των πολιτών σε υπηρεσίες υγείας, ανεξαρτήτως εισοδήματος και πλούτου

– υψηλό ποιοτικό επίπεδο της προσφερόμενης περίθαλψης

– οικονομική βιωσιμότητα των συστημάτων περίθαλψης.

Τον Μάιο  του 1998, στην 51η  Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας, τίθενται ως στόχοι και με βάση τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων:

– η αύξηση του προσδόκιμου ζωής για όλους

– η παγκόσμια πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας

– την ισότητα στην υγεία και μεταξύ των διαφόρων χωρών και εντός της ίδιας της χώρας.

Για την υλοποίηση αυτών των στόχων, ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 2004, στη Στοκχόλμη, το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Πρόληψη και τον Έλεγχο των Νόσων.